Kukurydza > Tarfert

Uprawa kukurydzy – praktyczny przewodnik dla produkcji kiszonki i ziarna

Kukurydza to jedno z najważniejszych zbóż na świecie i podstawowa roślina pastewna w Polsce. Jest ceniona zarówno jako roślina paszowa (kiszonka), jak i zboże konsumpcyjne i przemysłowe (ziarno). Wysoka wartość energetyczna, wszechstronne zastosowanie oraz stabilne plonowanie sprawiają, że kukurydza ma ogromne znaczenie w gospodarstwach rolnych. Choć uprawa nie należy do trudnych, wymaga znajomości wymagań glebowych, właściwego terminu siewu i odpowiedniej pielęgnacji.

Stanowisko i wymagania glebowe

Kukurydza najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchnicznych, szybko nagrzewających się i dobrze zatrzymujących wodę. Optymalne pH gleby wynosi 5,5–7,2, przy czym roślina źle znosi gleby zakwaszone i podmokłe. Jest wrażliwa na niedobór wody, zwłaszcza w okresie kwitnienia i zawiązywania ziarniaków. Dlatego najlepiej udaje się na glebach średnich i cięższych, a na lżejszych wymaga nawadniania lub wcześniejszego siewu.

Dobrymi przedplonami dla kukurydzy są zboża ozime, buraki cukrowe i ziemniaki. Należy unikać uprawy po sobie i po innych roślinach wysokiej masy zielonej, które mogą przenosić choroby i szkodniki glebowe.

Siew kukurydzy

Kukurydzę wysiewa się wprost do gruntu, gdy gleba ogrzeje się do min. 8–10°C (zwykle koniec kwietnia – początek maja). Zbyt wczesny siew w zimną glebę prowadzi do słabych wschodów i większego ryzyka chorób.

• Norma wysiewu: 70–90 tys. nasion/ha dla kukurydzy na ziarno i 90–110 tys. nasion/ha dla kukurydzy na kiszonkę.
• Rozstawa rzędów: 70–75 cm.
• Głębokość siewu: 4–6 cm na glebach cięższych, 6–8 cm na lżejszych.

Do siewu warto stosować nasiona kwalifikowane, zaprawiane, które są zabezpieczone przed chorobami i szkodnikami glebowymi. Dobór odmiany zależy od kierunku produkcji – odmiany na kiszonkę charakteryzują się dużą masą zieloną i dobrą strawnością, natomiast na ziarno wybiera się odmiany wcześnie dojrzewające, o wysokim potencjale plonowania.

Pielęgnacja i nawożenie

Kukurydza ma bardzo wysokie wymagania pokarmowe. Szczególnie istotne są:

• Azot (N): stosowany w dawce 120–200 kg/ha, najlepiej w 2–3 dawkach – część przedsiewnie, część pogłównie w fazie 4–6 liści.
• Fosfor (P₂O₅): 60–100 kg/ha – stosowany przedsiewnie dla lepszego ukorzenienia.
• Potas (K₂O): 120–180 kg/ha – poprawia odporność na suszę i choroby.
• Cynk (Zn): mikroelement kluczowy dla kukurydzy, którego niedobór powoduje chlorozy liści i zahamowanie wzrostu.

Kapitalne znaczenie ma ochrona przed chwastami, które konkurują z młodymi roślinami. Stosuje się tu zarówno herbicydy doglebowe, jak i nalistne, a w razie potrzeby także mechaniczne odchwaszczanie międzyrzędzi. Równie istotna jest ochrona przed szkodnikami – m.in. omacnicą prosowianką, ploniarką zbożówką i stonką kukurydzianą – oraz chorobami (fuzariozy, głownia guzowata).

Zbiór kukurydzy na kiszonkę

Kukurydzę na kiszonkę zbiera się w fazie dojrzałości woskowej ziarna, gdy sucha masa rośliny wynosi ok. 30–35%. Zbyt wczesny zbiór daje kiszonkę o niskiej wartości energetycznej, natomiast zbyt późny – materiał zbyt suchy, trudny do ubicia. Zbiór wykonuje się sieczkarniami, a materiał musi być szybko zakiszony w silosach, pryzmach lub rękawach foliowych. Dobra kiszonka charakteryzuje się wysoką zawartością skrobi, strawnością i stabilnością w przechowywaniu.

Zbiór kukurydzy na ziarno

Kukurydzę na ziarno zbiera się w fazie pełnej dojrzałości, gdy wilgotność ziarna wynosi 28–35%. W Polsce zazwyczaj przypada to na przełom września i października. Zbiór odbywa się kombajnem zbożowym z przystawką do kukurydzy. Po zbiorze konieczne jest dosuszenie ziarna do wilgotności 14%, aby zapobiec rozwojowi pleśni i mikotoksyn. Ziarno przechowuje się w silosach, najlepiej w warunkach kontrolowanej temperatury i wilgotności.

Najczęstsze problemy w uprawie kukurydzy

• Niedobory wody – szczególnie groźne w fazie kwitnienia i nalewania ziarna.
• Choroby grzybowe – fuzariozy, głownia guzowata, głownia pyląca.
• Szkodniki – omacnica prosowianka, ploniarka zbożówka, stonka kukurydziana.
• Zachwaszczenie – konkurencja chwastów w początkowym okresie rozwoju, szczególnie chwastnicy jednostronnej, komosy białej, szarłatu i rdestów.

Uprawa kukurydzy na kiszonkę i na ziarno wymaga starannego przygotowania stanowiska, odpowiedniego nawożenia i skutecznej ochrony roślin. Przy zachowaniu podstawowych zasad można uzyskać wysokie i stabilne plony – zarówno wartościowej paszy objętościowej, jak i ziarna do przemysłu, konsumpcji czy produkcji pasz treściwych.