Co dokładnie musi zawierać elektroniczny rejestr zabiegów ŚOR od 2027 roku? Lista obowiązkowych danych dla rolnika

1. Elektroniczny rejestr ŚOR 2027 - podstawa prawna i nowe obowiązki

2. Jakie dane musi zawierać ewidencja oprysków? Szczegółowa lista

3. Zaprawianie nasion, magazyny i tunele - różne rodzaje zabiegów

4. Przykładowy rejestr ŚOR - obowiązkowe i dodatkowe rubryki

5. Terminy, przechowywanie ewidencji i przygotowanie do kontroli

Elektroniczny rejestr ŚOR 2027 - podstawa prawna i nowe obowiązki

Elektroniczny rejestr zabiegów środkami ochrony roślin stanie się obowiązkowy od 1 stycznia 2027 roku dla profesjonalnych użytkowników ŚOR. Zmiana dotyczy sposobu prowadzenia dokumentacji i zakresu informacji o zastosowanych preparatach. Nie oznacza natomiast, że dopiero od 2027 roku rolnicy będą zobowiązani do zapisywania oprysków. Dokumentowanie zabiegów jest wymagane od wielu lat, a nowy system stanowi rozwinięcie dotychczasowych zasad.

Podstawą prawną jest rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/564 z 10 marca 2023 roku, które określa treść dokumentacji, jej elektroniczny format i terminy dokonywania zapisów. Najważniejsze informacje znajdują się w załączniku do tego aktu. Właśnie tam opisano dane wymagane przy opryskiwaniu pól, stosowaniu preparatów w pomieszczeniach zamkniętych oraz innych sposobach użycia środków ochrony roślin.

Pierwotnie nowe wymagania miały zacząć obowiązywać w 2026 roku. Termin został jednak przesunięty na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2025/2203. Polska skorzystała z możliwości odroczenia obowiązku, wprowadzając odpowiednie przepisy w ustawie z 21 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin, Dz.U. 2025 poz. 1697.

Nowy system ma umożliwiać dokładniejsze identyfikowanie zabiegów i łatwiejsze przetwarzanie informacji. Dokumentacja musi być prowadzona lub ostatecznie przeniesiona do elektronicznego formatu nadającego się do odczytu maszynowego. Sam skan zeszytu oprysków albo fotografia papierowej tabeli nie oznaczają automatycznie spełnienia tego wymagania. Istotna jest możliwość odczytania i przetwarzania poszczególnych danych przez odpowiednie oprogramowanie.

Warto też rozróżnić pojęcia prowadzenia rejestru i przeniesienia go do formatu elektronicznego. Polskie przepisy przewidują okres przejściowy dla zabiegów wykonywanych w latach 2027–2029. Można wówczas sporządzić zapis początkowo w innej formie, ale trzeba go bez zbędnej zwłoki udokumentować, a następnie przenieść do wymaganego formatu w przewidzianym terminie. Nie wolno zatem odkładać całego dokumentowania oprysków na koniec roku.

Jakie dane musi zawierać ewidencja oprysków? Szczegółowa lista

Najczęstszą formą stosowania środków ochrony roślin w gospodarstwach rolniczych jest oprysk powierzchni pola. W tym przypadku załącznik do rozporządzenia 2023/564 wskazuje kilka podstawowych kategorii informacji. Można je rozdzielić na bardziej szczegółowe rubryki, aby ułatwić rolnikowi codzienne uzupełnianie dokumentacji.

Ważne jest, aby odróżnić pola wymagane przy każdym standardowym zastosowaniu od informacji obowiązkowych wyłącznie w określonych sytuacjach. Nie wszystkie dane, takie jak godzina rozpoczęcia zabiegu czy skala BBCH, muszą być uzupełniane bez wyjątku przy każdym oprysku. Szczegółowe warunki wynikają z załącznika i jego przypisów.

Obowiązkowe elementy rejestru dla oprysków polowych

Skąd wziąć numer zezwolenia środka ochrony roślin?

Jedną z najważniejszych nowych informacji jest numer zezwolenia preparatu. Rolnik powinien odszukać go w aktualnej etykiecie produktu lub odpowiednim rejestrze środków ochrony roślin. Nie należy mylić go z kodem kreskowym EAN, numerem partii produkcyjnej ani oznaczeniem substancji czynnej. Jeśli podczas jednego zabiegu wykorzystano kilka preparatów, dokumentacja musi pozwalać zidentyfikować każdy z nich wraz z właściwą dawką.

Co oznacza kod EPPO w ewidencji oprysków?

Kod EPPO służy do jednoznacznego identyfikowania organizmów, w tym gatunków roślin. Pozwala komputerowym systemom ewidencyjnym rozpoznawać daną uprawę niezależnie od różnic w nazwach potocznych. Przykładowo kod TRZAW oznacza pszenicę zwyczajną, BRSNN rzepak, a ZEAMX kukurydzę. W praktyce należy jednak wybierać kod odpowiadający faktycznie prowadzonej uprawie i aktualnemu wykazowi stosowanemu w systemie.

Czy w każdym oprysku trzeba wpisywać BBCH?

Nie w każdym przypadku. Skala BBCH opisuje stadium rozwojowe roślin, na przykład fazę krzewienia zboża, kwitnienia rzepaku czy rozwoju liści kukurydzy. Zgodnie z przypisami do unijnego rozporządzenia faza rozwojowa jest wymagana w określonych sytuacjach, w szczególności gdy zezwolenie na zastosowanie środka przewiduje jego stosowanie w konkretnych fazach rozwojowych. Z praktycznego punktu widzenia warto ją jednak zapisywać regularnie, ponieważ ułatwia kontrolę poprawności zabiegu.

Czy trzeba podawać przyczynę wykonania oprysku?

Tak. W Polsce dokumentacja powinna odzwierciedlać realizację zasad integrowanej ochrony roślin, w tym co najmniej przyczynę wykonania zabiegu. Może nią być np. występowanie określonego chwastu, choroby lub szkodnika, stwierdzone na podstawie lustracji plantacji albo monitoringu. Nie należy wpisywać fikcyjnego uzasadnienia. Warto odnotować konkretny problem, który rzeczywiście stanowił podstawę decyzji o zastosowaniu preparatu.

Zaprawianie nasion, magazyny i tunele - różne rodzaje zabiegów

Wielu rolników kojarzy ewidencję ŚOR wyłącznie z opryskami wykonywanymi ciągnikowym opryskiwaczem. Tymczasem rozporządzenie 2023/564 obejmuje również inne rodzaje zastosowania środków ochrony roślin. W załączniku rozróżniono zastosowania na powierzchni obszarów, zabiegi dotyczące pomieszczeń zamkniętych oraz zastosowania wobec materiału rozmnożeniowego i innych jednostek.

Oznacza to, że zakres danych może być różny. Przy opryskiwaniu pola podstawową jednostką jest hektar, natomiast przy stosowaniu środka w magazynie może mieć znaczenie powierzchnia w metrach kwadratowych lub kubatura obiektu. Przy zaprawianiu nasion ważne są z kolei ilość zaprawianego materiału i dawka wyrażona w jednostce odpowiedniej dla tego rodzaju zabiegu.

Opryski pól uprawnych i innych powierzchni

W tej kategorii mieszczą się między innymi typowe zabiegi herbicydowe, fungicydowe i insektycydowe wykonywane na plantacjach zbóż, rzepaku, kukurydzy, ziemniaków, warzyw czy w sadach. Rejestr wymaga wskazania preparatu, czasu, dawki, miejsca, powierzchni oraz odpowiedniego oznaczenia uprawy. Jeśli opryskano tylko fragment pola, należy uwzględnić rzeczywistą powierzchnię zabiegu, a nie zawsze całkowity areał działki.

Zabiegi w pomieszczeniach zamkniętych

Niektóre zastosowania środków ochrony roślin odbywają się w zamkniętych obiektach, takich jak magazyny czy określone rodzaje szklarni. Wówczas właściwe mogą być inne jednostki i zasady identyfikacji. Dokumentacja może wymagać oznaczenia magazynu lub szklarni, zastosowanej ilości preparatu oraz powierzchni lub objętości poddanej działaniu środka. Nie należy automatycznie stosować formularza oprysku polowego, w którym każda dawka jest wyrażana w litrach na hektar.

Zaprawianie nasion i materiału rozmnożeniowego

Osobne wymagania mogą dotyczyć stosowania środków ochrony roślin na nasionach i innym materiale rozmnożeniowym. W takich przypadkach istotne są ilość zaprawianego materiału, sposób jego identyfikacji, zastosowany preparat oraz dawka właściwa dla danego rodzaju materiału. Zamiast powierzchni pola ewidencja może więc odnosić się do liczby lub masy jednostek poddanych zabiegowi.

Trzeba przy tym rozróżnić samodzielne wykonywanie zaprawiania od zakupu materiału siewnego, który został wcześniej zaprawiony przez inny podmiot. Sam zakup gotowych nasion nie jest równoznaczny z wykonaniem zabiegu zaprawiania przez nabywcę. Obowiązki ewidencyjne należy ustalać w odniesieniu do rzeczywiście wykonywanego zastosowania środka ochrony roślin.

Przykładowy rejestr ŚOR- obowiązkowe i dodatkowe rubryki

Najwygodniejszy rejestr zabiegów to taki, który pozwala szybko wprowadzić wszystkie wymagane informacje, a jednocześnie nie zmusza rolnika do wielokrotnego przepisywania tych samych danych. W większych gospodarstwach warto wcześniej przygotować bazę pól, upraw i stosowanych preparatów. Dzięki temu po każdym zabiegu można uzupełnić przede wszystkim datę, dawkę, powierzchnię i dane dotyczące konkretnego zastosowania.

Poniższy przykład przedstawia fikcyjny zabieg fungicydowy w pszenicy ozimej. Nie zawiera nazwy ani dawki konkretnego preparatu, ponieważ nie stanowi zalecenia ochrony roślin. Jego celem jest pokazanie, jak można logicznie uporządkować rubryki w ewidencji elektronicznej.

Wiele gospodarstw zapisuje dodatkowo warunki atmosferyczne, ilość wody, nazwisko osoby wykonującej zabieg czy oznaczenie opryskiwacza. Takie informacje mogą być bardzo przydatne, ale nie wszystkie wynikają bezpośrednio z obowiązkowego zakresu unijnej ewidencji ŚOR. Warto więc rozdzielić dane wymagane prawem od zapisów pomocniczych.

Czy trzeba wpisywać temperaturę, wiatr i wilgotność powietrza?

Rozporządzenie 2023/564 nie wprowadza ogólnego obowiązku zamieszczania temperatury, prędkości wiatru i wilgotności powietrza jako osobnych rubryk przy każdym oprysku polowym. Nie oznacza to, że warunki pogodowe są nieistotne. Stosowanie środków ochrony roślin musi odbywać się zgodnie z aktualną etykietą, a inne przepisy mogą ograniczać możliwość wykonania zabiegu w określonych warunkach.

Dlatego praktycznym rozwiązaniem jest prowadzenie dodatkowych pól technicznych. Pozwalają one odtworzyć warunki oprysku i ułatwiają organizację pracy, szczególnie w gospodarstwach o dużej liczbie zabiegów. Nie należy jednak przedstawiać wszystkich takich danych jako bezwzględnie obowiązkowych na podstawie rozporządzenia 2023/564.

Czy zwykły Excel wystarczy do prowadzenia ewidencji?

Przepisy wymagają elektronicznego formatu nadającego się do odczytu maszynowego, ale nie nakazują korzystania z jednego określonego komercyjnego programu. Arkusz kalkulacyjny może pomagać w organizacji danych, jednak musi być właściwie przygotowany. Sam plik z tabelą nie daje gwarancji pełnej zgodności, jeżeli brakuje wymaganych informacji albo format nie pozwala na prawidłowe przetwarzanie dokumentacji.

Przed sezonem warto sprawdzić aktualne komunikaty PIORiN oraz Ministerstwa Rolnictwa dotyczące narzędzi elektronicznych. Najważniejsze jest, aby system umożliwiał kompletne zapisywanie zabiegów, ich przechowywanie i przekazanie właściwemu organowi. Warto także regularnie tworzyć kopie bezpieczeństwa danych, szczególnie gdy cała dokumentacja gospodarstwa jest przechowywana na jednym urządzeniu.

Terminy, przechowywanie ewidencji i przygotowanie do kontroli

Kompletny rejestr zabiegów ŚOR powinien być prowadzony systematycznie. Każde zastosowanie preparatu należy odnotować bez zbędnej zwłoki, a dokumentację przechowywać w wymaganym formacie elektronicznym. W Polsce przewidziano jednak okres przejściowy dotyczący terminu przenoszenia zapisów wykonanych początkowo w innej formie.

Dla zabiegów wykonanych w latach 2027–2029 możliwe będzie przeniesienie dokumentacji do wymaganego formatu najpóźniej do 31 stycznia roku następującego po roku zastosowania środka. W praktyce oznacza to, że zapisy z 2027 roku trzeba przenieść najpóźniej do 31 stycznia 2028 roku. Nie jest to jednak termin, do którego można odkładać samo rejestrowanie zabiegów.

Od 2030 roku zasadniczo obowiązuje termin przeniesienia dokumentacji do wymaganego formatu nie później niż 30 dni od zastosowania środka ochrony roślin, o ile przepisy nie ulegną dalszej zmianie. Najprostszym rozwiązaniem organizacyjnym jest prowadzenie ewidencji elektronicznej na bieżąco, bez konieczności późniejszego przepisywania danych z papierowych notatek.

Jak długo trzeba przechowywać elektroniczny rejestr ŚOR?

Zgodnie z art. 67 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 profesjonalni użytkownicy muszą przechowywać dokumentację stosowania środków ochrony roślin przez co najmniej 3 lata. Zapisy powinny być dostępne dla właściwych organów, w tym Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Przygotowując gospodarstwo do nowych wymagań, warto zadbać nie tylko o właściwe rubryki, ale także o możliwość odnalezienia danych z poprzednich sezonów. Jeśli pliki są przechowywane na komputerze lub w chmurze, należy zadbać o odpowiednią organizację, zabezpieczenie i możliwość odczytu. Utrata dokumentacji wskutek awarii urządzenia nie zwalnia z obowiązku jej posiadania.

Co warto sprawdzić przed pierwszym zabiegiem w 2027 roku?

Kompletna elektroniczna ewidencja nie oznacza jedynie posiadania prawidłowo przygotowanego formularza. Najważniejsze jest to, aby każdy zapis przedstawiał rzeczywiście wykonany zabieg, był zgodny z aktualnymi przepisami i umożliwiał zidentyfikowanie zastosowanego preparatu, miejsca oraz sposobu jego użycia.

Dobrze prowadzony rejestr może być również przydatnym narzędziem zarządzania gospodarstwem. Pozwala przeanalizować historię ochrony poszczególnych pól, porównać nakłady poniesione w kolejnych sezonach i łatwiej kontrolować stosowanie preparatów. Właściwie wykorzystana elektronizacja może więc usprawnić nie tylko przygotowanie do kontroli, ale także organizację produkcji rolniczej.

Środki ochrony roślin i zaopatrzenie gospodarstwa - Plantini.pl

W Hurtowni Rolno-Ogrodniczej Janiak oraz sklepie internetowym Plantini.pl znajdziesz środki ochrony roślin, nawozy i produkty przeznaczone do profesjonalnej produkcji rolniczej, sadowniczej oraz warzywniczej.

Przed zastosowaniem środka sprawdź aktualną etykietę, jego zezwolenie oraz zakres dopuszczonych zastosowań. Pamiętaj również o prawidłowym dokumentowaniu wykonanych zabiegów.